Zawartość

Historia gminy

Pierwsza wzmianka pochodzi z 1352 roku i znajduje się w kronice czeskokamenickiej. Wieś założona przez sprowadzających się tu Serbów Łużyckich nazywana jest w niej Sonov, a trzydzieści lat później Skonov. Jeszcze później pojawiają się nazwy Šena (Schöna) i Šenov (Schönau). Ze względu na to, że miejsce to należało do posiadłości czeskokamenickiej [Česká Kamenice], przyjęła się nazwa Kamenický Šenov (niem. Steinschönau). W 1849 roku wieś stała się miasteczkiem, a w 1900 roku miastem.
W XV wieku Kamenický Šenov należał do posiadłości czeskokamenickiej Hynka Berky z Dubé, od 1427 roku do szlachty z Vartemberka. Na początku XVII wieku posiadłość kupił Radoslav Kinský z Vchynic. Ród ten przez wiele lat wpływał na rozwój šenovskiego hutnictwa szkła.
Pierwsza wzmianka o kamenickoszenowskich hutnikach szkła pochodzi z XVII wieku, gdy lokalni mieszkańcy zaczęli się trudnić uszlachetnianiem szkła, które na taczkach i w powozach ciągniętych przez konie przewozili z huty w miejscowości Chřibská, założonej już w 1414 roku, a później również z Falknova. Mieszkańcy się bogacili i znaczenie wsi rosło. Koniec XVII wieku i początek XVIII wieku oznacza nie tylko potężny rozmach w uszlachetnianiu szkła, ale także rozwój handlu szkłem. Pierwszym historycznie znanym handlarzem szkła był Ondřej Knechtel, który pierwszą podróż handlową za granicę odbył w 1623 roku. Jednym z najważniejszych kamenickoszenowskich handlarzy szkła był Jiří František Kreybich. Pierwszą podróż w 1663 roku odbył rzekomo tylko z taczkami i narzędziami grawerniczymi. W latach 1685-1721 odbył ponad trzydzieści podróży handlowych po całej Europie. O rentowności tego handlu świadczy to, że w 1804 roku w Kamenickim Šenovie było 40 osób handlujących szkłem. Wiele z nich zbudowało sobie kosztowne kamienice patrycjuszowskie, do których należy także budynek dzisiejszego muzeum szkła. W XIX wieku po konkurencyjnej walce z angielskimi, francuskimi i belgijskimi hutami szkła oraz w wyniku wojen napoleońskich handel szkłem zaczął przeżywać stagnację i drugą połowę XIX wieku przetrwało tylko pięć firm eksportowych. Wbrew temu, właśnie pod koniec XIX wieku w Kamenickim Šenovie zbudowano pierwszą hutę szkła, nastąpił rozkwit produkcji żyrandoli, a w 1856 roku założono pierwszą zawodową szkołę szklarską w świecie.
Aż do drugiej połowy XIX wieku surowe szkło przywożono do Kamenickiego Šenova z pobliskich i bardziej oddalonych miejsc. Jednym z dostawców była również huta szkła w Plachtínie (Preitenstein) na ziemi pilźnieńskiej [region wokół miasta Plzeň]. Z inicjatywą przeniesienia produkcji szkła z ziemi pilźnieńskiej do centrum jego uszlachetniania wyszedł nauczyciel, a później zarządca huty szkła Rückla [Rücklova sklárna], Václav Jílek. Pierwszą hutę szkła w Kamenickim Šenovie zbudowała wdowa Anna Rücklová dla swego syna Adolfa w 1886 roku. W tym samym roku na dworzec znajdujący się naprzeciw nowej huty szkła przyjechał pierwszy pociąg z Českiej Kamenicy, a własna bocznica oznaczała dla nowej huty bezpośrednie połączenie ze światem i okazję do dalszego rozwoju produkcji. W 1905 roku syn zarządcy huty Antonín Jílek wraz z Františkiem Vetterem zlecili obok huty Rückla budowę kolejnej huty. W 1914 roku František Vetter odszedł ze spółki i w 1925 roku zbudował swoją własną hutę przy górnym dworcu. W 1919 roku Antonín Jílek przyjął na wspólnika brata Václava i nazwa huty szkła zmieniła się na "Bratři Jílkové" [Bracia Jilkowie]. Wraz z hutą szkła Štěpána Hrdiny, zbudowaną w 1908 roku na Práchni, te cztery huty mogły dostarczać już wystarczającą ilość surowca dla lokalnych przetwórców. Przed pierwszą wojną światową region kamenickoszenowski eksportował dwie trzecie szkła z całej monarchii austriacko-węgierskiej.
Nazwa Kamenickiego Šenova związana jest z jedną ciekawą i słynną tradycją – produkcją oświetlenia. Pierwsze żyrandole produkowano chałupniczo i sporadycznie już pod koniec XVII wieku – na początku tylko ze szkła, później łącząc elementy szklane i metalowe. Produkcją żyrandoli zajmowała się przede wszystkim rodzina Palmów. Pierwszy większy warsztat założył na Práchni Josef Palme – na tytułowej stronie katalogu Reinholda Palmego pojawia się rok rozpoczęcia produkcji żyrandoli "1724". Rzeczywisty rozmach i wysoką jakość udało się uzyskać w produkcji żyrandoli w połowie XIX wieku dzięki Eliasowi Palmemu, który w 1905 roku zbudował w Kamenickim Šenovie w modnym wówczas stylu secesyjnym duży obiekt fabryczny, tzw. Eliáškę. Rodzinne przedsiębiorstwo Eliasa Palmego rozsławiło nazwę Kamenickiego Šenova i miejscowych hutników szkła w całym świecie. Do jego tradycji nawiązało po drugiej wojnie światowej przedsiębiorstwo państwowe Lustry, dziś Preciosa-Lustry a.s. [spółka akcyjna]. Obecnie Šenov przeżywa renesans drobnej przedsiębiorczości; na terenie miasta funkcjonuje ponad 40 warsztatów szklarskich.

 

logo EU